Ingeklapte spotmarkt bedreigt kleinere binnenvaartondernemer

De spotmarkt is door de coronacrisis zo ontwricht dat kleinere binnenvaartondernemers kopje onder dreigen te gaan. Op deze vrije markt van vraag en aanbod worden deze veelal man-vrouwbedrijven verdrongen door grote spelers die normaal voor vaste opdrachtgevers varen. Als de overheid niet snel over de brug komt, vrezen binnenvaartbrancheorganisaties voor een zware economische en sociale crisis in de Rijn- en Europese binnenvaart.

Koninklijke BLN-Schuttevaer, het Centraal Bureau voor de Rijn en Binnenvaart en de Algemeene Schippers Vereeniging hebben donderdag een uitgebreide brandbrief naar staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat, Mona Keijzer gestuurd. De drie belangenbehartigers willen dat de SBI-code van binnenvaart ook wordt opgenomen in de lijst van getroffen sectoren, zodat getroffen ondernemers tegemoetkoming kunnen aanvragen als hun omzet gekelderd is door Covid-19.

In die brief leggen de drie uit uit hoe de coronacrisis de binnenvaartvrachtmarkt volledig uit balans heeft gehaald. ‘De spotmarkt fungeert in normale tijden als buffer van het transportsysteem en heeft daarmee een belangrijke functie. Door de spotmarkt is er altijd een “flexibele schil” van scheepsruimte beschikbaar die de schommelingen in vraag en aanbod kan opvangen. Ongeveer 45 tot 50 procent van het totale ladingpakket wordt op de vrije markt (spotmarkt) verhandeld.’

Vooral op de spotmarkt is de vrachtprijs nu erg laag en kan er door ondernemers, die hiervan afhankelijk zijn, moeilijk werk gevonden worden, schrijven de brancheorganisaties. ‘Er zijn schepen die normaliter voor een vaste relatie varen, die nu doordat zij hun werk door Covid-19 zijn kwijtgeraakt, op de spotmarkt varen.

Daarnaast zoeken samenwerkingsverbanden en grotere bevrachtingskantoren voor hun relatieschepen op de spotmarkt naar werk, omdat hun eigen ladingpakket is afgenomen. Deze ontwikkelingen maken dat het aanbod van scheepsruimte op de spotmarkt toeneemt en dat zet de prijzen extra onder druk.’

Kwetsbare man-vrouwbedrijven

Het zijn vooral de kleinere ondernemers en de man-vrouwbedrijven die op de spotmarkt varen, zo stellen organisaties. ‘Deze zijn nu extra kwetsbaar, omdat zij een minder sterke onderhandelingspositie hebben. Vaak hebben zij geen andere bedrijfsactiviteiten die het verlies van de transportonderneming kan opvangen. Wanneer zij hun bedrijf verliezen, raken zij naast hun werk ook vaak hun woning kwijt en zijn de sociale gevolgen groot.

Ook voor de maatschappij kan de prijs hoog zijn want bij kleinere schepen is de kans groot dat deze schepen geheel van de markt verdwijnen (door sloop of een andere bestemming), waardoor dit vervoer niet langer over water zal plaatsvinden, waarschuwen de organisaties.

 30 procent minder ladingaanbod

Uit gegevens van twee samenwerkingsverbanden in de binnenvaart blijkt dat er in maart, april en mei tot wel tot 40 procent minder lading was dan in 2019.

De Centrale Commissie voor de Rijnvaart (CCR) rapporteert 20 tot 25 procent terugval in het vracht-vervoer door de Covid-19-maatregelen en dit wordt bevestigd door cijfers van de havens langs de Rijn. De CCR meent dat deze pandemie tot een zeer zware economische en sociale crisis in de Rijn- en Europese binnenvaart heeft geleid.

Door: Schuttevaer