Normal_rss_entry-316921

Er zit een flinke ruimte tussen het Haagse pensioenakkoord en een eerste wacht die beter om één uur ’s nachts kan ingaan. Toch spelen beide een grote rol in de werkbeleving van zeevarenden. Het pensioenakkoord gaat na de zomer tot overleg leiden tussen werkgevers en werknemers in de zeevaart. ‘In de waterbouw lopen die gesprekken al en biedt het pensioenakkoord waarschijnlijk nieuwe mogelijkheden’, stelt Nautilus-bestuurder Charley Ramdas.

 

  • Symposium van Nautilus International over vitaliteitsmanagement
  • ‘Zware aan boord zit in lange en onvoorspelbare diensten’

Door Sander Klos

Hij deed dat voorafgaand aan het symposium dat Nautilus International onlangs, op de Dag van de Zeevarende, in Rotterdam wijdde aan ‘duurzaam fit blijven aan boord’.

Volgens voorzitter Marcel van den Broek zit het ‘zware’ van het zeemanswerk in lange en onvoorspelbare diensten. ‘Dat kan door slecht weer, onaangekondigde controles, calamiteiten of veranderingen in laden en lossen. Ook milieumaatregelen, hoe noodzakelijk ook, beïnvloeden het werk en voor dat extra werk komt in het algemeen geen extra bemanning.’

Hij riep reders op te luisteren naar praktische adviezen vanaf boord als het gaat om administratieve klussen. ‘En de menselijke maat moet een grotere rol krijgen in het IMO-overleg. Want uniforme documenten voor havens zouden al veel werk schelen. Sommige werkschema’s zijn bedrijfseconomisch niet te voorkomen, maar wie zegt dat de eerste wacht altijd om middernacht moet beginnen? Waarom niet om één uur, wat volgens onderzoek veel beter is voor je biologische klok?’

Beter worden

Hoogleraar Tinka van Vuuren houdt zich bezig met vitaliteitsmanagement. Voor varenden ziet zij het dilemma: aftellen tot je pensioen of nog (jaren) meetellen? Met daarbij de oneliner: Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden.

Zij onderkende de onzekerheid rond een sneller veranderende maatschappij, die nieuwe (opleidings)eisen aan werkers stelt en waarin oude zekerheden en banen verdwijnen.

Zij vat dat samen in employability (‘je kunt ergens een kei in zijn, maar er moet wel vraag naar zijn’), geestelijke en lichamelijke gezondheid (‘Stephen Hawking was lichamelijk niet gezond, maar kon zijn werk wel doen’) en vitaliteit (scholen en opleiden).

Voor de reder ziet zij twee aanpakmogelijkheden: mensen ontzien door onder meer minder werkuren en meer rusttijd, of mensen motiveren door kansen op doorgroei en opleidingen. En als dat niet lukt, hen helpen intern of extern een andere functie te vinden. ‘Of aan boord kijken naar mogelijkheden voor combinatiefuncties, andere werkprocessen en roosters, of een generatiepact, waarbij een oudere bijvoorbeeld 80% werkt tegen 90% salaris en dito pensioenopbouw en zo ruimte maakt voor jongere opvolging.’

Later is vaag

Van Vuuren onderzocht ‘eigen regie’ van mensen bij hun gezondheid. ‘We vinden het moeilijk loyaal te zijn aan ons latere zelf en nemen nog een sigaretje. Eten we gezond, ondanks opmerkingen van collega’s? Ondersteunt de werkgever het? En kun je de situatie zo inrichten, dat je niets anders kunt doen dan het juiste door bijvoorbeeld standaard gezonde voeding aan te bieden?’

Op een vraag uit de zaal naar beperkingen die met de leeftijd meekomen, wees zij op de brandweer, waar mensen na 20 jaar niet meer uitvoerend mogen werken, dus een tweede loopbaan krijgen. ‘Misschien kun je sommige boordfuncties reserveren voor ouderen.’

Personeelsklus P&O

Tot slot vertelden personeelsfunctionarissen Leonieke Verbove en Jeroen Stal van P&O Ferries hoe zij de afgelopen jaren het personeelsbeleid voor kade, kantoor en zeevarenden bijstelden. Verbove: ‘In 2012 schrok ik van de klachten in mijn kennismakingsgesprekken.’

Vanwege een gemiddelde leeftijd van 53, een lage opleidingsgraad, veel verzuim, weinig interne mobiliteit en manieren van beoordeling die volgens Stal ‘zo zo’ waren, werd besloten de functiebeschrijvingen te veranderen en bijvoorbeeld duidelijk te maken wat het hele bedrijf en de eigen afdeling nastreven.

Verbove: ‘We staken de hand in eigen boezem. Dat leidde tot onderzoek naar onder meer baaninhoud en lichamelijke (over)belasting en leverde praktische zaken op als een nieuwe opzet van de kantine, een project rond stoppen met roken (‘van de 13 zijn er twee nog steeds gestopt’), tweejaarlijkse medische onderzoeken en een cursus voor inzicht in de eigen financiën.’ Ook leidinggevenden kregen meer aandacht.

Volgens Verbove is de tussenstand dat ouderen minder verzuimen, de gemiddelde leeftijd is gedaald naar 48 jaar en de leeftijdsopbouw van het personeel beter is.

Gratis internet

Secretaris-generaal Mark Dickinson van Nautilus International riep tenslotte nog op om ‘zelfmoorden en onlustgevoelens’ dezelfde aandacht te geven als de veiligheid aan boord. ‘In 6% van de dodelijke ongevallen blijkt sprake van zelfmoord en een kwart van de opvarenden voelt zich regelmatig niet fijn aan boord. Dat pleit ervoor mensen bewust te maken van zulke ontwikkelingen bij zichzelf en anderen. Voor reders is belangrijk gratis internet aan te bieden, want dat helpt. Sterker nog: onderzoek wijst uit dat 85% beter slaapt en rust door de aanwezigheid van internet en 96% van de bedrijven zag geen negatieve invloed op de werkprestaties.’

Leiden leren

In de vragenronde ontstond discussie over de vraag of je leiderschap kunt leren. Een van de toehoorders beweerde stellig van niet. Kapitein Henk Eijkenaar zag het anders: ‘De mensen die mij 20 jaar geleden kenden, willen niet meer met me varen, maar mijn huidige bemanning denkt er anders over. Er valt dus heel wat te leren.’

Na zomer vervolg pensioenakkoord

ROTTERDAM Nautilus International gaat na de zomer aan het werk met het pensioenakkoord, waarmee een meerderheid van de FNV-leden onlangs instemde. De bond wil ondertussen in gesprek met voor- en tegenstemmers, ook om te horen wat bezwaren zijn.

‘We zijn in de waterbouw al enige tijd aan het praten over eerder stoppen met werken en misschien geeft het landelijke akkoord nieuwe mogelijkheden’, zegt vakbondsbestuurder Charley Ramdas. ‘Maar er zijn ook nog veel vraagtekens. Een regeling voor zware beroepen waarbij 19.000 euro per jaar wordt betaald is bijvoorbeeld boetevrij. Maar betaal je dan over het meerdere 52% inkomstenbelasting? En hoe verdelen we de kosten van vervroegde pensionering tussen werknemer en werkgever? Vergis je niet; dit soort vragen leeft al onder zeevarende veertigers.’

Ook ziet Ramdas mogelijkheden om in plaats van eerder te stoppen de werkdruk te verminderen. ‘Kun je een vervangende walbaan krijgen? Of kun je het – zwaardere – varen afwisselen met werken aan de wal?’

Nautilus heeft goede ervaringen met de cao van P&O Ferries, waarin een generatiepact mogelijkheden biedt voor minder inzet op hogere leeftijd.

Hij kan zich ook voorstellen dat mensen juist langer willen doorwerken. ‘Dat blijft een zaak van vrijwilligheid. We gaan al die opties goed verkennen met elkaar, maar aan niemand iets opleggen.’

Voedingsbudget

Kapitein Niels Groen vertelde dat hij na slecht slapen op een slingerend schip en lange werktijden weinig zin had in sporten in een ‘donker, slecht geventileerd hokje’.

Ook gezond eten op de werkplek is niet vanzelfsprekend. ‘Onze kok bakte een eitje voor me … in een klodder frituurvet. De voedingskosten stegen de afgelopen jaren met ruim 14%, maar het voedingsbudget aan boord houdt daar geen gelijke tred mee. Dat bevordert de keus voor goedkopere en vaak ongezondere voeding.

‘Een reis van 77 uur met z’n elven in plaats van met z’n tienen zou al veel uitmaken. Nu wil de bemanning vooral rust, neemt een biertje en gaat niet vanzelf sporten.’