Onderzoek naar integratie autonome scheepvaart geleid door Nederlandse hogeschool

Het internationale STARSHIP-consortium, onder leiding van Hogeschool Rotterdam (HR) en haar Centre of Expertise HRTech, heeft een SIA RAAK PRO-subsidie toegekend gekregen. Met deze financiering van Regieorgaan SIA start het consortium met een kick-off in februari het onderzoek naar de veilige en efficiënte afhandeling van autonome schepen in het scheepvaartverkeer en de logistieke processen in havens. Dit meldt Hogeschool Rotterdam.

In de ontwikkeling van autonome scheepvaart ligt de nadruk op de technologische innovaties op het schip. Tegelijkertijd vraagt de introductie ervan om ingrijpende aanpassingen in processen, organisatie, regelgeving en samenwerking binnen havens. Het STARSHIP-project richt zich daarom op het ontwerp van betrouwbare, veilige en efficiënte processen en systemen die bedrijven en professionals in staat stellen autonome schepen goed in te passen in het havenecosysteem.

Het onderzoek wordt uitgevoerd via drie ontwerpuitdagingen: (1) automatisering, bemanningsvermindering en nieuwe taakverdeling aan boord, (2) afstemming tussen autonome schepen en logistieke processen in de haven, en (3) veilige begeleiding door de vaarwegbeheerder en het loodswezen bij binnenkomst van autonome schepen. Binnen elk deel wordt samen met betrokken partijen gewerkt aan oplossingen die praktisch toepasbaar zijn.

Wat er concreet verandert

De maatschappelijke noodzaak voor dit onderzoek is groot: het aantal zeevarenden daalt, terwijl de maritieme sector blijft groeien. STARSHIP onderzoekt hoe schepen met minder bemanning veilig en effectief in de haven kunnen blijven opereren. Dit vraagt grote aanpassingen op het gebied van processen, organisatie, communicatie én vaardigheden in de sector.

Het onderzoek richt zich op de voorwaarden waaronder autonome schepen veilig kunnen varen, navigeren en aanleggen binnen bestaande en toekomstige havenstructuren. De praktijkvoorbeeldroute tussen Rotterdam en Oslo – waar in 2027 de eerste autonome schepen worden verwacht – dient hierbij als casus.

Concrete resultaten voor haven en praktijk

De resultaten van het project omvatten onder meer:

• een model voor taaktoewijzing op zero-emissieschepen en bemanningsomvang bij toenemende automatisering;
• een procesontwerp én businessmodel voor de logistieke afhandeling van autonome schepen in havens;
• duidelijke richtlijnen voor communicatie tussen autonome schepen, havenautoriteiten en andere partijen binnen het havenecosysteem.

Hogeschool Rotterdam als kennisknooppunt in maritieme sector

Hogeschool Rotterdam biedt met praktijkgericht onderzoek en hbo- en masteropleidingen kennis en expertise aan de maritieme en logistieke sector en professionals in de regio Rotterdam. Met dit onderzoek verbindt Hogeschool Rotterdam haar onderwijs, onderzoek en werkveld om proactief te anticiperen op technologische én maatschappelijke veranderingen, zoals de arbeidsmarktkrapte in de sector.

Marleen Goumans, directeur CoE HRTech: “De SIA RAAK PRO-subsidie bevestigt de kwaliteit en de interdisciplinaire aanpak van ons consortium. We bundelen de krachten van hogescholen, universiteiten en het bedrijfsleven uit Nederland en Noorwegen. Bovendien betrekken we studenten van Hogeschool Rotterdam – de logistiek managers, IT-specialisten en maritieme technici van morgen – actief bij de kennisontwikkeling en de implementatie in het werkveld.”

Het consortium wordt ondersteund door partners als Samskip, Havenbedrijf Rotterdam, Hogeschool NTNU (Noorwegen), TU Delft, STC Group en andere publieke en private spelers.